Epilepsi(Sara) Nedir, Türleri Nelerdir, Tedavisi Nasıldır ve Nelere Dikkat Edilmelidir? - Sağlık Dünyam

Epilepsi(Sara) Nedir, Türleri Nelerdir, Tedavisi Nasıldır ve Nelere Dikkat Edilmelidir?

Epilepsi(Sara) Nedir?

Bir grup kortikal nöronun anormal ve aşırı deşarjından kaynaklanan şuur,haraket,duyu kaybı gibi durumlarla kendini gösteren duruma nöbet adı verilir.Epilepsi ise herhangi bir sistemik veya akut nörolojik tetikleyici unsurca provoke edilmeksizin gelişen ve tekrarlanan nöbetlerle karakterize, kronik nöbetler olarak da adlandırılan hastalık durumudur.Epilepsi bir nöbet hastalığıdır ama her nöbet epilepsi demek değildir.Epilepsi herhangi bir yaşta,bölgede ve her iki cinste de görülen bir hastalıktır.Epilepsinin normal popülasyonda görülme sıklığı %0.5-0.7 arasındadır.

Epilepsi Sebepleri Nelerdir?

Epilepsi olgularının %70'inde sebep bulunamamaktadır.Ama belli başlı epilepsiye sebep olabilecek nedenler şu şekildedir:

1-)Doğum travması,ağır kafa travmaları gibi sebepler  ve bunlara bağlı faktörler

2-)Doğumdan önce veya her yaşta gerçekleşen menenjit,ensefalit gibi merkezi sinir sistemi enfeksiyonları

2-)Beyin damarlarında görülen tıkanma veya başka herhangi bir sebebe bağlı beyindeki vasküler problemler

3-)Beyindeki tümörler 

4-)Dejeneratif merkezi sinir sistemi hastalıkları

5-)Hiperglisemi,hipoglisemi,hipokalsemi gibi metabolik hastalıklar

Epilepsi Belirtileri

Epilepsinin türüne göre belirtileri de değişmektedir.Ama genel belirtiler şu şekildedir:

1-)Nefes darlığı ve nefes alamama

2-)Bayılma

3-)Ağızdan köpük gelmesi

4-)Ani anksiyete,huzursuzluk ve korkma hali

5-)Tutarsız konuşma ve mırıldanma

6-)Dişlerin kenetlenmesi ve dilini ısırma

7-)Tüm vücutta görülebilen ani,anormal atma şeklinde haraketler

8-)Kol ve bacaklarda kasılma

9-)Genellikle kol ve bacaklarda görülen ama tüm vücutta olabilecek kasılmalar

10-)İdrarı kontrol edememe,idrar kaçırma

Epilepsi Türleri

Epilepsi genel olarak, vücudun bir bölümünde görülen parsiyel epileptik nöbetler ve tüm vücuda yayılan jeneralize epileptik nöbetler olarak ikiye ayrılır.

Fokal Epileptik Nöbetler

Fokal Motor Nöbet

 Fokal epileptik nöbetler parsiyel epilepsi çeşitlerindendir.Bu tür epilepside deşarjlar motor kortekse yayıldıkça kaslarda ‘kasılma geçidi’ gözlenir.Bu en özgün şekliyle ağız bölgesinde başlar ve çoğu kez ilerleyici bir şekilde bacaklara doğru yayılır.Buna jacksonyan epilepsi adı verilir.Fokal epileptik nöbetlerin bir başka türü de psikomotor nöbetlerdir.Bu tür epilepsi;

1) Kısa bir amnezi dönemine
2) anormal hiddete
3) ani anksiyete,huzursuzluk veya korkuya
4) kısa bir süre tutarsız konuşma veya mırıldanmaya yol açar.

Bazen kişi nöbet sırasındaki etkinliklerini anımsamaz, bazen de yaptığı her şeyin bilincinde olmakla birlikte bunları kontrol edemez.Bu tip epilepsi nöbetleri özgün olarak beynin hipokampus, amigdala, septumve temporal korteksin bölümleri gibi limbik kısımlarıyla ilgilidirler.EEG'de 2-4 Hz kare dalga, üzerine binmiş 14 Hz dalgalarla karakterizedir.

Jeneralize Nöbetler




Absans Epilepsi 

Petit Mal nöbetler olarak da adlandırılır.Beynin temel talamokortik alaktive edici sisteminden kaynaklanır.

• Genellikle 3-30 sn süren bilinçsizlik (veya bilinç azalması) ile karakterizedir.


• Genellikle kafa bölgesinde özellikle göz kırpma gibi kas kasılmaları görülür. Bu, bilincin geri dönmesi ve önceki etkinliğin devamı şeklinde sonlanır.


• Hasta aylarca aralarla böyle bir epilepsi nöbeti geçirebilir veya nadir durumlarda birbirini izleyen sık nöbetler görülebilir.


• Petitmal epilepsi nöbetlerinin normal seyri, geç çocuklukta başlama ve 30 yaş civarında kaybolma tarzındadır.


• Bazen bir petitmal epilepsi nöbeti grandmal nöbeti başlatabilir.


•Petitmal epilepside EEG'de dikensi ve kubbe şekilli beyin dalga kalıbı görülür.


Tonik Klonik Epilepsi Nöbetleri 

Tonik Klonik Nöbet

Grand Mal epilepsi olarak da adlandırılır.Beynin, serebral korteks, serebrumun derin kısımları, ve hatta beyin sapını da içeren tüm alanlarında aşırı nöron deşarjlarıyla tanımlanır.

• Tüm vücudun jeneralize tonik nöbetlerine neden olur.Bu sırada vücütta kasılma görülür ve gözler yukarı doğru kayar.


• Nöbetin sonuna doğru, tonik-klonik nöbetler denen art arda gelen tonik ve spazm tarzında kas kasılmaları ortaya çıkar.


• Sıklıkla kişi dilini ısırır veya "yutar" ve solunum güçlüğü çeker.


• Beyinden iç organlara iletilen uyarı idrar kaçırma ve defekasyona(dışkı yapma) yol açar.


• Grand mal nöbetler 2-3 sn ile 3-4 dk sürebilirler.


• Nöbet sonrası kişi 1 dakika veya dakikalarca baygın kalır ve bunu ağır bir yorgunluk ve saatler süren bir uyku izler.


•EEG kaydında da görülebilen tüm kortekste yüksek voltajlı yüksek frekanslı deşarjlar oluşur.


Tonik Klonik Nöbeti Tetikleyen Faktörler

1) Güçlü duygusal uyaranlar

2) Hiperventilasyonla ortaya çıkan alkaloz durumu

3) İlaçlar

4) Ateş

5) Şiddetli gürültüler ve parlayan ışıklar

Epilepsi Türlerine Göre EEG Kayıtları


Nöbet Anında Yapılması Gerekenler

Kasılmalı nöbet geçiren kişi yere düşer, vücudu katılaşır, kasları seğirir ve solunumu yüzeyselleşir.Genellikle 1-3 dakika süren nöbet sonrasında kişi sersemlemiş haldedir ve yorgundur. 

1-)Sakin Olun

Bırakın nöbet kendiliğinden sona ersin.Bu sırada saate bakıp nöbet süresini belirleyin.

2-)Yaralanmasını Önleyin

Gerekirse yavaşça yere yatırın.Etrafındaki sert ve keskin eşyaları kaldırın, başının altına yumuşak bir şey koyun.

3-)Boynunda Sarılı Bir Şey Varsa Gevşetin

4-)Haraketlerini Engellemeyin,Durdurmaya Çalışmayın

5-)Ağzına Bir Şey Koymayın

Dilini yutmaz ancak belki ısırabilir.

6-)Yavaşça Yan Yatırın

Nöbet hafiflerken salyasının ve diğer sıvıların akması ve nefes yolunun açık kalması için hafifçe yan yatırın.

7-)Nöbet Sonrası Rahatlatın

Nöbet sonrası kafası karışmış olacaktır.İçini rahatlatacak şekilde konuşun,Yeniden kendine gelene kadar yanında kalın.Dinlenmek veya uyumak isteyebilir.

Epilepsi Tedavisi

Epilepsi tedavisine başlanması için ilk önce epilepsi tanısının kesin olması gerekir.Bir yıl içinde birden fazla nöbet görülmeli ve tek nöbette spesifik EEG bulguları gözükmesi gerekir.Epilepsi tedavisi genellikle ilaçlarla yapılmaktadır.Sendroma ve epilepsi türüne uygun seçilen tek ilaç ile tedavi yapılır.En düşük dozda ilaca başlanır ve tam nöbet kontrolü görülene kadar doz arttırılır.Kullanılacak diğer ilaçlarla(antibiyotik vb.) ilacın etkisinin kaybolabileceği hastaya bildirilmelidir.İlaç tedavisinin işe yaramadığı durumlarda cerrahiye başvurulabilir.

Epilepsi Türlerine Göre Kullanılan Bazı İlaçlar

Grand Mal Epilepsi:Fenitoin, karbamazepin, sodyum valproat, fenobarbital, klonozepam

Absans Epilepsi: Etosuksimid, sodyum valproat, klonozepam

Parsiyel Nöbetler:Fenitoin, karbamazepin, primidon, fenobarbital, sodyum valproat

Epilepsi Hastalarına Tavsiyeler

• Epilepsi hastalığı olan kişi aşırı aç ve uykusuz kalmamalı, günde en az 7-8 saat uyumalıdır. 

• Aşırı çay, kahve ve kolalı içeceklerden kaçınılmalıdır.

• Uzun süreli ve yakından televizyon seyredilmemeli ve fazla bilgisayar kullanılmamalıdır.

• Epileptik hasta, aşırı efor gerektiren sportif faaliyetlerden kaçınmalıdır. 

• Alkollü içecekler, nöbet oluşumuna yol açabileceği ve epilepsi ilaçların etkilerini değiştirebileceği için kesinlikle kullanılmamalıdır. 

• Yüksek yerlerin kenarında bulunulmamalı ve ateş gibi yakıcı olabilecek yerlerden uzakta durulmalıdır.

• Meslek seçiminde dikkat edilmelidir. Epileptik hastalar; askerlik, polislik, şoförlük, berberlik, inşaat ve kaynak işçiliği gibi meslekleri seçmemelidir. 

• Motorlu taşıt kullanılmamalıdır. Ancak 3 yıldan fazla bir sürede nöbet geçirmeyenlerde ve EEG leri normal olanlarda müsade edilebilir.

Epilepsi Nöbetinin Oluşumunun Hücresel Mekanizması

1-)Eksitatörnöronal iletide (EPSP) artış

2-)İnhibitör nöronal iletide (IPSP) azalma

3-)Voltaj kapılı iyon kanallarındaki değişimler

4-)Lokal iyon konsantrasyonlarındaki değişimler 



 


Yorum Gönder

0 Yorumlar