Tiroid Hastalıkları Nelerdir? Tiroid Hastası Olabilir miyim? - Sağlık Dünyam

Tiroid Hastalıkları Nelerdir? Tiroid Hastası Olabilir miyim?

Tiroid Bezi Anatomik Görünüm

Tiroid Hastalıkları Nelerdir?



Tiroid bozuklukları, boynun önünde kelebek şeklinde bir bez olan, tiroid bezini etkileyen durumlardan herhangi birini içerebilir. Tiroid bezi, vücutta sayısız metabolik süreci düzenlemek için önemli rollere sahiptir. Farklı tipteki tiroid hastalıkları, vücudun farklı yapılarını ve işlevlerini etkileyebilir.

Tiroid bezi, soluk borususunun (trakeanın)  etrafına sarılı "adem elmasının" altında bulunur. Bezin ortasındaki, isthmus olarak bilinen ince bir doku alanı, her iki taraftaki iki tiroid lobunu birleştirir. Tiroid, hayati hormonları (T3,T4 hormonları) üretmek için iyotu kullanır. T4 olarak da bilinen tiroksin, bez tarafından üretilen birincil hormondur. Kan akımı yoluyla vücudun dokularına verildikten sonra, bezden salınan T4'ün küçük bir kısmı, en aktif hormon olan triiyodotironine (T3) dönüştürülür.

Tiroid bezinin işlevi beyin tarafından sağlanan bir geri bildirim mekanizması ile düzenlenir. Tiroid hormonu seviyeleri düşük olduğunda, beyindeki hipotalamus, beynin tabanında bulunan hipofiz bezinin, tiroid uyarıcı hormonu (TSH) serbest bırakmasına neden olan, tirotropin salgılayan hormon (TRH) olarak bilinen bir hormon üretir. TSH, daha fazla T4 salınması için tiroid bezini uyarır.Laboratuvar testlerinde kanda bulunan bu TSH,TRH değerleri de hastalıklar açısından oldukça yol göstericidir.


Tiroid bezi hipofiz bezi ve hipotalamus tarafından kontrol edildiğinden, bu dokuların bozuklukları da tiroid fonksiyonlarını etkileyebilir ve tiroid sorunlarına neden olabilir. (Tiroid Hormonları Hakkında Ayrıntılı Bilgi)

Bu makalede, farklı tiroid hastalıkları türleri, bunların nedenleri, semptomlarının neler olduğu ve doktorların bunları nasıl teşhis edip tedavi ettiği incelenmektedir.


Genel Tiroid Hastalıkları Türleri Nelerdir?



Ana olarak 5 tip tiroid hastalığı sayılabilir:

1-)Hipotiroidi

2-)Hipertiroidi

3-)Guatr

4-)Tiroid nodülleri



5-)Tiroid kanseri



1-)Hipotiroidi



Guatrlı Bir Birey

Tiroid hastalıkları içinde sık görülenlerden biri olan hipotiroidizm, bir kişinin tiroidinin yeterince tiroid hormonu üretmemesidir. Hipertiroidizmden(aşırı üretim) daha yaygın bir tiroid sorunudur.

Yeterli tiroid hormonuna sahip olmama kişinin metabolizmasını yavaşlatabilir. Hipotiroidizm özellikle kadınlarda daha yaygındır.


Hipotiroidi Nedenleri



1-)Hashimoto tiroiditi


2-)Tiroid bezinin bir kısmının veya tümünün cerrahi olarak çıkarılması

3-)Hipertiroidizm için radyoaktif iyot tedavisi


4-)Baş ve boyun kanserleri için radyasyon tedavisi


5-)Bipolar bozukluk için lityum, diyabet için sülfonilüreler gibi bazı ilaçlar


6-)Genellikle doğumdan kaynaklanan hasarlı veya eksik tiroid bezi


7-)Diyette çok fazla veya çok az iyot alımı


8-)Turner sendromu (Kadınları etkileyen bir kromozomal bozukluk)


9-)Hipofiz bezi hasarı

Hipotiroidizmin en yaygın nedeni, otoimmün bir hastalık olan Hashimoto tiroiditidir. Bu tür tiroid hastalığı bazen "Hashimoto Hastalığı" olarak adlandırılır.


Hashimoto tiroidinin kesin nedeni belirsizdir ancak kalıtım  rol oynayabilir ve bu durumdaki bir yakın aile üyesine sahip olmak bir kişinin hastalık riskini artırabilir.

Romatoid artrit, tip 1 diyabet veya lupus gibi başka bir otoimmün bozukluğa sahip olmak da Hashimoto tiroidinin riskini artırır.

Hastalığın gelişimi, aylar hatta yıllar boyunca meydana gelerek çok yavaş olabilir.



Hipotiroidi Belirtileri



Hipotiroid belirtiler değişebilir, ancak genellikle şunları içerir:

1-)Soğuk hissetmek,üşümek


2-)Daha kolay yorulma


3-)Kuru cilt


4-)Unutkanlık


5-)Depresyon


6-)Kabızlık


7-)Kaslarda Zayıflık

8-)Ödem

9-)Kadınlarda uzun süren adet kanamaları

Kişi, hipotiroidi durumunda bir guatr (tiroid bezi büyümesi) geliştirebilir. Bu durum, bezin tiroid hormonunun eksikliğini telafi etmeye çalışması nedeniyle aşırı çalışmasından dolayı olur.



Hipotiroidi Teşhisi



Bir kişinin semptomlarını ve aile öyküsünü tartıştıktan sonra, doktor hipotiroidizmi kontrol etmek için bir kan testi önerebilir.

Bu testte beklenen yüksek düzeyde tiroid uyarıcı hormon (TSH) bulunmasıdır. Vücut tiroid bezinin depoladığı tiroid hormonunu serbest bırakması için TSH üretir.

Vücut düşük seviyelerde tiroid hormonu algıladığında daha fazla TSH salgılar ve dolayısıyla yüksek düzeyde TSH tipik olarak hipotiroidizmi gösterir.

Alternatif olarak, doktor tiroksin(T4) olarak bilinen tiroid hormonunun düşük seviyesini test edebilir.



Hipotiroidzm Tedavisi




a-)Sentetik Tiroksin



Tiroid hormonu seviyelerini yükseltmek için doktorlar genellikle T4 hormonu ile aynı olan sentetik tiroksin reçete ederler.

Doz, hastanın geçmişi, semptomları ve mevcut TSH seviyesi ile belirlenir. Doktorlar, sentetik T4 dozajının ayarlanması gerekip gerekmediğini belirlemek için hastanın kanını düzenli olarak izleyecektir.

Düzenli izleme gereklidir ancak kan testleri sıklığı zamanla azalacaktır.



b-)İyot ve Beslenme



İyot, tiroid fonksiyonu için vazgeçilmez bir mineraldir.Bu yüzden iyot tiroid hastalıkları için çok önemlidir. İyot eksikliği, guatr gelişiminin en sık nedenlerinden biridir.

Yeterli iyot alımını sürdürmek çoğu insan için önemlidir, ancak otoimmün tiroid hastalığı olan hastalar iyotun etkilerine özellikle duyarlı olabilirler.Bu da hipotiroidizmi tetikleyebileceği veya kötüleştirebileceği anlamına gelir.

İyotun etkilerine duyarlı olmaları halinde doktorlarını bilgilendirmelidirler.

Hipotiroidili kişiler, özellikle yüksek lifli bir diyete başlarken veya çok fazla soya veya turpgilli sebze yerken doktorları ile bu diyet değişikliğini tartışmalıdırlar.Çünkü diyet, vücudun tiroid ilacını emdiği yolu etkileyebilir.

Hamilelik sırasında iyot gereksinimleri artar. Diyette iyotlu tuz kullanılması ve doğum öncesi vitaminlerin alınması gereken iyot düzeylerini koruyabilir.

Hipotiroidizm normal olarak uzman bir sağlık uzmanının tavsiyesine uyarak uygun şekilde yönetilebilir. Uygun tedavi ile tiroid hormon seviyeleri normale dönecektir.


Çoğu durumda, hastanın yaşamının geri kalanında hipotiroidizm için ilaçlar alınmak zorundadır.



2-)Hipertiroidzm



Tiroid hastalıklarından biri olan hipertiroidizm, bir kişinin vücudunda metabolik süreçleri hızlandıran çok fazla tiroid hormonuna sahip olmasıdır.

Hipertiroidizmi olan bir kişi başlangıçta daha fazla enerjiye sahip olabilir ancak ilerleyen zamanlarda vücutları daha çabuk parçalanacak ve bu da çeşitli sorunlara, özellikle de yorgunluğa sebep olacaktır.



Hipertiroidzm Sebepleri



Hipertiroidizm sıklıkla Graves hastalığı olarak adlandırılan ve tiroid bezinin çok fazla tiroid hormonu yapmasına neden olan otoimmün bir sorundur.

Araştırmacılar genetiğin rol oynadığına inansa da, insanların neden Graves hastalığı geliştirdiği açık değildir.

Graves hastalığı otoimmün bir durumdur. Çünkü bir kişinin bağışıklık sistemi, tiroid bezinin büyümesini ve vücudun gereksiniminden önemli ölçüde daha fazla tiroid hormonu üretmesini sağlayan antikorlar oluşturduğunda ortaya çıkar.

Hipertiroidizmin bir başka nedeni de multinodüler guatr olarak adlandırılmaktadır. Bu durum tiroid bezinde aşırı tiroid hormonunu artıran ve salgılayan bir veya daha fazla hormon üreten nodülün sonucudur.


Ayrıca aşırı aktif tiroid bezi olmaksızın yüksek tiroid hormon düzeyine neden olan iki problem vardır:

1-)Tiroidit, bir otoimmün duruma veya bir virüse bağlı tiroid bezinin geçici bir iltihabıdır. Aynı hastalık aynı zamanda hipotiroidizme de neden olabilir.


2-)Hipotiroidzm için T4 replasmanı almak



Hipertiroidzm Belirtileri



1-)İlk zamanlarda enerjide artış

2-)Zamanla aşırı yorgunluk


3-)Hızlı nabız


4-)Elde titreme


5-)Kaygı


6-)Uyku sorunları


7-)İnce deri


8-)Sinirlilik

9-)İnce ve kırılgan saçlar


10-)Kas güçsüzlüğü


11-)Sık bağırsak hareketleri


12-)İstenmeyen kilo kaybı

Graves hastalığı olan bir kişide gözlerin iltihaplanmasıyla karşılaşılabilir. Bu durum gözleri ileriye doğru iter ve gözler dışarı fırlıyor gibi görünür.

Bununla birlikte, Graves hastalığı olan kişilerin sadece yüzde 5'i ciddi veya sürekli olarak etkilenmektedir.

Tiroid bezinin aşırı uyarılması çoğu zaman onu büyütür ve hipotiroidzm gibi bu durumda da guatr oluşabilir.



Hipertiroidzm Teşhisi



Hipertiroidizm tanısı konduğunda, doktor genişlemiş tiroid, hızlı nabız, parmaklarda titreme, nemli ve pürüzsüz bir cilt dahil olmak üzere önemli semptomları araştırır.

Hipotiroidizmde olduğu gibi, bir kişinin kanında tiroid hormonu ve TSH miktarını ölçen laboratuvar testleri de kullanacaktır.

İnsanlarda hipertiroidizm olduğunda, vücut kandaki yüksek tiroid hormonu seviyesini algılar ve TSH salgılamaz. Sonuç olarak, testler düşük seviyede TSH gösterir. Daha sonra durumun nedenini belirlemek için başka testler yapılabilir. 



Hipertiroidzm Tedavisi



Bir doktor hipertiroidizm için kısa süreli tedavi olarak beta blokerleri önerebilir. Beta-blokerler tiroid hormonunun bazı etkilerini durdurur ve hızlı nabız ve titreme gibi bazı semptomları hızlıca azaltır.
 

Doktor daha kalıcı bir tedavi önerebilir:

Antitiroid ilaçlar: Bunlar tiroid hormonunun çok fazla yapılmasını engellerler.


Radyoaktif iyot tabletleri: Tiroid hücreleri iyotu emer. Bu tedavi onları yok eder ve bezin hormon aşırı üretimi durur.


Ameliyat: Bu, tiroidin bir kısmını veya tamamını temizleyen bir cerrah tarafından yapılır. Bir kişi radyoaktif iyot aldığında veya ameliyat geçirirse, tiroidleri artık yeterli hormon üretemeyebilir ve hipotiroidizm geliştirebilirler. Daha sonra tiroid hormonu replasman tedavisine ihtiyaç duyulur.



3-)Tiroid Nodülleri



Bir muayene sırasında, doktor tiroid hastalıklarına sebep olabilecek tiroid nodüllerini hissedebilir.


Tiroid nodülleri, bir kişinin tiroidinde topaklar oluşturur. Tek başlarına veya gruplar halinde görünebilirler ve çok yaygındırlar.Bununla birlikte, tiroid nodüllerinin büyük çoğunluğu zararsızdır.

İnsanların tiroid nodüllerini neden geliştirdikleri açık değildir. Tiroid nodülleri tipik olarak semptomlara neden olmaz ancak hipertiroidizmin aşırı aktif hale gelmesine neden olma ihtimali vardır.

Bir doktor muayene sırasında tiroid nodüllerini kişinin boynunda hissedebilir. Nodülleri bulurlarsa, hipertiroidizm veya hipotiroidizm olup olmadığını kontrol edebilirler.

Tiroid nodüllerinin kanser için küçük bir riski vardır. Bunu kontrol etmek için doktor ultrason veya ince iğne biyopsisi yapabilir.

Gelecekte herhangi bir kanser belirtisi veya olası kanser riski varsa,doktor nodüllerin çıkarılmasını tavsiye edecektir. Bir biyopside bulunan hücre tipine ve nodülün kanser olma riskine bağlı olarak, bezin bir kısmı veya tamamı çıkarılabilir.


4-)Guatr



Guatr, tiroid bezinin genişlemesi anlamına gelir.Guatr aslında direkt bir hastalık değil,hastalığın bir sonucudur.Bu yüzden guatr, hipotiroidizm, hipertiroidizm veya hatta normal tiroid fonksiyonlarıyla ilgili olarak bile ortaya çıkabilir.Önemli olan tiroid bezinin şişmesine neden olan hastalığı bulmaktır.

5-)Tiroid Kanseri



Tiroid kanseri, erişkin kadınlarda, erkeklerden veya gençlerden çok daha yaygındır. Tiroid kanseri hastalarının yaklaşık 2 / 3'ü 55 yaş altında görülür. Kanserli hale gelen tiroid içindeki spesifik hücre tipine bağlı olarak farklı türlerde tiroid kanseri vardır. Tiroid kanseri olgularının çoğu, özellikle erken evrelerde tanı konduğunda iyi bir prognoz (ilerleyiş) ve yüksek sağkalım oranlarına sahiptir.






Yorum Gönder

0 Yorumlar