Erkek ve Kadında Kısırlık (İnfertilite) Nedenleri ve Risk Faktörleri - Sağlık Dünyam

Erkek ve Kadında Kısırlık (İnfertilite) Nedenleri ve Risk Faktörleri

Gebelik Testi

İnfertilite yani kısırlık, çoğu çift için en az bir yıldır korunmasız cinsel ilişki yaşanmasına rağmen gebe kalamamak şeklinde tanımlanmaktadır.Dünyadaki evli kişilerin yaklaşık yüzde 8'i kısırlık problemi yaşarken Türkiye'de bu oran yüzde 15 civarındadır.

Kısırlık, kişi ya da eşindeki bir sorundan veya hamileliği engelleyen birçok faktörün birleşiminden kaynaklanabilir. Neyse ki, hamile kalma şansını önemli ölçüde artıran birçok güvenli ve etkili tedavi yöntemi vardır.


Kısırlık Belirtileri




Kısırlığın ana belirtisi gebe kalamamak değildir.Belirgin belirtiler olmayabilir.Ama bazen, kısır bir kadın düzensiz adet kanamalarına sahip olabilir veya adet kanamasını hiç yaşamayabilir.

İnfertil bir erkekte de nadiren saç büyümesi veya cinsel fonksiyon değişiklikleri gibi bazı hormonal problemler görülebilir.


Ne Zaman Doktora Görünmek Gerekir?




En az 1 yıldır düzenli olarak gebe kalmak için bir çaba göstermiyorsanız doktora gitmenize gerek yoktur.


Bununla birlikte, kadınsanız ve aşağıdaki durumlara sahipseniz doktorla görüşün:


1-)35-40 yaşlarında ve altı ay veya daha uzun bir süredir gebe kalmaya çalışma

2-)40 yaşın üzerinde olma

3-)Düzensiz adet kanaması yaşama ya da hiç yaşamama

4-)Adet dönemlerinin çok acı verici olması

5-)Endometriozis veya pelvik inflamatuar hastalık teşhisi konulmuş olması

6-)Birden fazla çocuk düşürme öyküsünün olması

7-)Kanser tedavisi görmüş olmak


Erkekseniz ve aşağıdaki durumlara sahipseniz doktorla görüşün:

1-)Düşük sperm sayısı veya sperm ile ilgili başka bir problemin olması

2-)Testis, prostat veya cinsel sorunların varlığı

3-)Kanser tedavisi görmüş olmak

4-)Varikosel olarak bilinen testislerin skrotumda küçük olması veya damarlarda şişme varlığı

5-)Ailede başka birinin kısırlık problemi yaşaması


Kısırlık Nedenleri




Yumurtlama ve döllenme sırasında tüm basamakların hamile kalmak için doğru bir şekilde gerçekleşmesi gerekir. Bazen çiftlerde kısırlığa neden olan sorunlar doğuştan gelir bazen de daha sonraki dönemlerde gelişir.

İnfertilite nedenleri bir veya her iki partnere bağlı olabilir.Genel olarak:

Vakaların yaklaşık üçte birinde, erkekle ilgili bir sorun vardır.

Vakaların yaklaşık üçte birinde, kadın ile ilgili bir sorun vardır.

Geri kalan durumlarda, hem erkek hem de kadın ile ilgili sorunlar vardır ya da hiçbir neden tespit edilemez.


Erkekte Kısırlık Nedenleri




Erkek Üreme Sistemi

1-)Anormal sperm üretimi veya işlevi



İnmemiş testisler, genetik bozukluklar, diyabet gibi sağlık problemleri veya klamidya, gonore, kabakulak, HIV gibi enfeksiyonlar bunların içinde sayılabilir. Testislerdeki genişlemiş damarlar da (varikosel) sperm kalitesini etkileyebilir.


2-)Spermin taşınması ile ilgili sorunlar



Erken boşalma,kistik fibrozis gibi genetik hastalıklar,yapısal problemler,testislerde tıkanma, üreme yapı ve organlarında hasarlar kısırlık sebeplerindendir.


3-)Belirli çevresel faktörlere aşırı maruz kalma


Pestisitler, diğer kimyasallar ve radyasyon bunlara örnektir.Sigara içimi, alkol, esrar ya da belirli antibiyotikler, antihipertansifler, anabolik steroidler gibi bazı ilaçları almak doğurganlığı da etkileyebilir. Saunalarda veya sıcak küvetlerde olduğu gibi sıcağa sık sık maruz kalmak, vücut sıcaklığını arttırabilir ve sperm üretimini etkileyebilir.


4-)Kanser ve tedavisinin yarattığı hasar


Testisin kendisindeki veya herhangi bir başka yerdeki kanser sperm sağlığını etkileyebilir.Aynı zamanda kansere karşı alınan kemoterapi ve radyoterapi de kısırlık sebebidir.



Kadınlarda Kısırlık Nedenleri




Dişi Üreme Sistemi


1-)Ovulasyon (Yumurtlama) problemleri


Yumurtaların salınması etkilenir. Polikistik over sendromu gibi hormonal bozukluklar sebepler arasındadır.Hiperprolaktinemi, çok fazla prolaktin üretiminin olduğu bir durumdur. Prolaktin normalde anne sütü üretimini uyaran hormondur.Buna karşılık ovulasyonu da engelleyebilir. Çok fazla (hipertiroidizm) veya çok az (hipotiroidizm) tiroid hormonu adet döngüsünü etkileyebilir veya infertiliteye neden olabilir. Diğer altta yatan nedenler aşırı egzersiz, yeme bozuklukları, yaralanma ve tümörler olarak sayılabilir.


2-)Uterus ve serviks problemleri


Rahim ağzı açıklığı, rahimde polip veya uterus şekli ile ilgili anormallikler bu duruma dahildir. Uterus duvarındaki rahim dışı,iyi huylu tümörler (rahim miyomları), fallop tüplerini bloke ederek nadiren infertiliteye neden olabilir. Daha sıklıkla, fibroidler döllenmiş yumurtanın implantasyonunu engeller.


3-)Fallopi tüpü hasarı veya tıkanması


Sıklıkla fallop tüpünün (salpingitis) iltihaplanması sonucu oluşur. Bu genellikle cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon, endometriozis veya adezyonların neden olduğu pelvik inflamatuar hastalıktan kaynaklanır.


4-)Endometriozis


Endometriyal doku rahim dışında büyürse yumurtalık, uterus ve fallop tüplerinin işlevini etkileyebilir.


5-)Primer over yetmezliği


Bu durumda yumurtalıklar çalışmayı durdurur ve menstürasyon 40 yaşından önce sona erer. Nedeni bilinmemekle birlikte, bağışıklık sistemi hastalıkları, Turner sendromu veya Fragile X sendromu taşıyıcıları, radyasyon veya kemoterapi tedavisi gibi durumlar dahil olmak üzere, sigara gibi dış faktörler de erken menapoz sebebidir.


6-)Pelvik yapışıklıklar


Pelvik enfeksiyon, apandisit veya abdominal ve pelvik cerrahi sonrası üreme organlarını bağlayan skar dokusu bantları kısırlık sebebidir.


7-)Diğer sebepler


Çölyak hastalığı, kötü kontrol edilen diyabet ve lupus gibi bazı otoimmün hastalıklar da kısırlık sebeplerindendir.Gecikmiş puberte veya menstrüasyonun olmaması (amenore) ile ilişkili tıbbi durumlar, bir kadının doğurganlığını etkileyebilir. Genetik anormallikler ve kanser (lenfoma ve lösemi gibi) tedavileri de etkenler arasındadır.


Kısırlık Risk Faktörleri




Hem erkekteki hem de kadındaki kısırlık için risk faktörlerinin çoğu aynıdır.


1-)Yaş

Bir kadının doğurganlığı, fizyolojik özelliklerin değişmesine bağlı olarak özellikle 30'lu yaşların ortasında, yaşla birlikte yavaş yavaş azalır ve 37 yaşından sonra hızla düşer. Yaşlı kadınlarda infertilite, yumurta sayısı ve kalitesine veya doğurganlığı etkileyen sağlık sorunlarına bağlı olabilir. 40 yaşın üstündeki erkekler, genç erkeklere göre daha az verimli olabilir.Ayrıca doğan çocuklarda psikiyatrik bozukluklar veya kanserler gibi belirli tıbbi durumlar daha yüksek oranda görülür.


2-)Sigara ve Tütün Tüketimi

Sigara tütün veya esrar hamilelik olasılığını azaltır. Sigara içmek ayrıca doğurganlık tedavisinin olası yararını azaltır. Sigara kullanan kadınlarda düşükler daha sık görülür. Sigara içmek erektil disfonksiyon ve erkeklerde düşük sperm sayısı riskini artırabilir.


3-)Alkol Kullanımı 

Kadınlar için, gebelik sırasında güvenli bir alkol kullanımı yoktur. Hamile olmayı planlıyorsanız alkolden kaçınmalısınız. Alkol kullanımı doğum kusurları riskini artırır ve kısırlığa katkıda bulunabilir. Erkekler için ağır alkol kullanımı sperm sayısını ve motiliteyi azaltır.


4-)Aşırı Kilolu Olmak

Aktif olmayan bir yaşam tarzı ve aşırı kilolu olma, kısırlık riskini artırabilir. Bir erkeğin sperm sayısı da aşırı kiloya bağlı olarak etkilenebilir.


5-)Egzersiz Sorunları

Yetersiz egzersiz, kısırlık riskini artıran obeziteye katkıda bulunur. Bununla birlikte kadınların yaptığı aşırı egzersiz de ovulasyon problemlerine sebep olabilir.



Kısırlıktan Korunma





En yüksek hamilelik oranı için ovulasyon döneminde (28 günlük bir menstrual siklusun 14.günü) düzenli olarak birkaç kez ilişki kurulmalıdır.Ovulasyondan  5 gün önce ve bir gün sonraya kadar başlayan cinsel ilişki, hamile kalma olasılığını artırır. 


1-)Uyuşturucu, sigara ve aşırı alkol kullanımından kaçının.


2-)Yüksek sıcaklıklardan kaçının.


3-)Endüstriyel veya çevresel toksinlere maruz kalmaktan kaçının.


4-)Doğurganlığı etkileyebilecek ilaçlardan uzak durun.


5-)Düzenli egzersiz yapın.


6-)Kafein tüketimini sınırlayın.


7-)Aşırı kilo almaktan kaçının.




Yorum Gönder

0 Yorumlar