Primer İmmün(Bağışıklık) Yetmezlikler - Sağlık Dünyam

Primer İmmün(Bağışıklık) Yetmezlikler

Bağışıklık Sistemi

Primer immün yetmezlik, herhangi bir hastalığa bağlı olmadan veya doğuştan gelen bağışıklık sisteminin bozukluğu ile seyreden bir hastalıktır.Bu immün yetmezlik durumu da birçok duruma karşı vücudu korumasız bırakır ve hastalıklara açık hale getirir.

Primer immün yetmezlik durumuna dikkat çekmek ve tedavisine yardımcı olabilmek için 1987 yılında Vicki ve Fred Modell 15 yaşında primer immün yetmezlik sebebiyle ölen oğulları için Jeffrey Modell vakfını kurmuşlardır.Günümüzde de aktif olan ve bu hastalık konusunda çok ilerleme katetilmesine sebep olan vakıf primer immün yetmezliğin 10 uyarıcı belirtisini belirlemiştir.

Primer İmmün Yetmezliğin 10 Uyarıcı Belirtisi



1-)1 yılda 4 ve daha fazla sayıda orta kulak iltihabı(otitis media) geçirmek

2-)1 yılda 2 ve daha fazla sayıda ağır sinüs enfeksiyonu geçirmek

3-)1 yılda 2 ve daha fazla sayıda bakteriyel pnömoni geçirmek

4-)2 aydan daha fazla süren antibiyotik tedavisine az veya hiç tepki göstermemek

5-)Enfeksiyon için intravenöz antibiyotik gereksinimi

6-)Tekrarlayan derin deri veya organ apseleri

7-)Septisemi dahil 2 ve daha fazla derin deri enfeksiyonu

8-)Ağızda ısrarcı pamukçuk veya deride mantar enfeksiyonu

9-)Kilo alımında ve büyümede gerilik

10-)Ailede primer immün yetmezlik öyküsü


Bu belirtilere ek olarak immün yetmezlik konusunda şüphelendirici diğer belirtiler:

1-)Doğal florada bulunan veya insana zarar vermeyen candida albicans,penumocystis jiroveci gibi mikroorganizmalara bağlı enfeksiyonlar


2-)Canlı viral aşılarla koruma sağlanması gerekirken immün yetmezliğe bağlı aşılara karşı da enfeksiyon geçirme

3-)Erken yaşta kardeş ölüm öyküsü

4-)Bütün kronik(uzun süren) enfeksiyonlar

5-)Bütün otoimmün hastalıklar

6-)Ailede özellikle lenfoma gibi sık kanser olguları

Primer İmmün Yetmezlik Düşündüren Fizik Muayene Bulguları



1-)Tonsiller,lenf nodları gibi fizik muayenede hissedilmesi gereken lenfoid dokuların yokluğu (Özellikle Bruton hastalığı)

2-)Kronik egzemaya sahip kişiler (Wiskott,Aldrich gibi hastalıklar)

3-)Normalde immün sistemin bir cevabı olarak gerçekleşen ve enfekte bölgede oluşan püyün oluşmaması

4-)Şişlik,eritem,ısı artışı gibi inflamasyonun temel belirtilerinin olmaması

5-)DNA tamir mekanizmasının bozulmasına bağlı meydana gelen ve gözde örümcek ağı gibi damarlanmayla karakterize ataxia telangiectasia hastalığı

6-)Gümüş rengi saç, soluk cilt, fotofobi ile karakterize Chediak-Higashi sendromu

7-)Bebekte göbeğin 3 haftadan daha uzun sürede düşmesi

8-)Şiddetli gingivostomatit ve kronik periodontit

Primer İmmün Yetmezlik Düşündüren Laboratuvar Bulguları



1-)Bu şüpheyle gelen hastalardan kan örneği alınır.Daha sonra tam kan sayımı ve periferik yayma yapılır.Bu testler sonucunda immün sistem hücrelerinin ve diğer kan hücrelerinin eksikliğine bağlı nötropeni,lenfopeni,trombositopeni görülür.Ama primer immün yetmezlik görülen hastalarda lökosit adezyon defektine bağlı periferde yüksek nötrofil(nötrofili) sayısıda görülebilir.

2-)Doğumda mm3'te 2000'den daha az lenfosit görülmesi bu durumla alakalıdır.Özellikle de kombine immün yetmezlik (SCID) belirtisidir.Eğer bu lenfosit sayısı 500'ten daha az görülürse ADA(adenozin deaminaz) eksikliğinin belirtisi olabilir.Kordon kanından yapılacak periferik yayma ile bütün hasta bebekler tespit edilebilir.

3-)Ortalama trombosit hacminin(MPV) normalden düşük olması

4-)Lökositlerde dev sitoplazmik granüllerin gözükmesi

5-)Timus bezinin röntgende küçük gözükmesi immün yetmezliğin belirtisi olabilir.Ama fazla miktarda röntgen ışığına maruz kalınarak küçülebileceği de akıldan çıkarılmamalıdır.

Hangi Hastalarda Primer İmmün Yetmezlik Düşünülmez?



1-)Tipik olarak daha çok mevsimsel ilkbahar ve sonbaharda hastalanan çocuklar

2-)Kreş, okul gibi enfeksiyon ajanlarıyla sık karşılaşılan ortamlarda bulunan çocukların hastalanması

3-)Fizik muayenesi normal olan çocuklar

4-)Normal büyüme ve gelişmeye sahip olan çocuklar

5-)Uzun süreli hastalık geçirmeyen çocuklar

Primer İmmün Yetmezlik Düşünülen Hastalarda Hangi Testler Yapılır?



1.Basamak

Tam Kan Sayımı:Özellikle mutlak lenfosit sayısı,nötrofiller ve MPV incelenir.

Ayrıca Ig G,A,M,E gibi antikor varlığı incelenir.

2.Basamak

Ig G alt basamakları incelenir.

Kan gruplarına karşı oluşan izohemaglütininlere bakılır.

Aşılara karşı antikor oluşup oluşmadığı incelenir.

Lenfositler değerlendirilir.Akım sitometrisi ile lenfosit alt gruplarına bakılır.

3.Basamak

Fagositoz yapan hücrelerde nötrofil oksidaz aktivitesine bakılır.

Kompleman aktivitesi incelenir.

Gecikmiş aşırı duyarlılık deri testleri yapılır.

Humoral (B lenfosit kaynaklı) ve Hücresel (T lenfosit kaynaklı) İmmun Yetmezlik Hastalıkları



T Lenfosit

1-)X’e Bağlı Agammaglobulinemi (XLA, Bruton)



İlk tanımlanan immün yetmezlik hastalığıdır.Bu hastalıktaki ana sorun  B lenfosit öncüllerinin olgun B lenfositine ve plazma hücrelerine dönüşememesidir.Plazma hücreleri vücuttaki bağışıklık sisteminin bir parçası olan antikorlar üretir.Bu yüzden kişide immünglobulin (Ig) eksikliği görülür.Antikorlar (Ig) geçirilen bir enfeksiyona karşı hafıza geliştirir.Tekrar aynı hastalık etkeniyle karşılaşınca bu antikorlar devreye girer ve vücudu korur.

Bu hastalarda antikor üretim eksikliğine bağlı olarak orta kulak,sinüs,akciğer gibi enfeksiyonlara yatkınlık görülür.Kişilerde sinüzit,rinit,otit,konjonktivit,pnömoni meydana gelebilir.Mide bağırsak, deri enfeksiyonları da gelişebilir.

Şiddetli agammaglobulinemilerde bütün immünoglobulinler düşüktür,izohemaglütinin yoktur ve aşılara antikor cevabı gelişmez.

Hastalığın kesin bir tedavisi yoktur.Yani plazma hücrelerini vücutta üretmek mümkün değildir.Ancak dışarıdan oluşturulan antikorlar (IVIg) 3-4 haftalık aralıklarla damar veya cilt altı yolla kişiye aktarılarak tedavi edilmeye çalışılır.Ayrıca bu sırada profilaktik(koruyucu) olarak antibiyotik verilir.

X'e bağlı kalıtım gerçekleştiği için bu hastalık erkek çocuklarda görülür.6-9 aylık yenidoğan bebeklerde, çocuk plasentadan gelen anne antikorları ile korunduğundan klinik belirti vermez.

2-)Genel Değişken İmmün Yetmezlik (CVID)



Bu hastalarda hipogammaglobulinemi (düşük antikor seviyeleri) vardır ama B lenfositleri fenotipik olarak normaldir.Altında yatan temel defekt bilinmemektedir.Başlangıcı XLA'ya göre daha geçtir.Kız ve erkeklerde eşit oranda görülür.Kan gruplarına ve aşılara karşı otoantikor oluşumu genelde normaldir.Tonsiller ve lenf nodları büyümüş veya normal olarak görülür.

CVID İçin Tanı Kriterleri

A-)Major Tanı Kriterleri

Bu kriterlerin hepsi tanıyı koyabilmek için gereklidir.

1-)Hipogammaglobulinemi (<500 mg/dL)

2-)İmmün defekt için belirlenmiş başka bir neden olmaması

3-)Yaş>4 yıl

B-)Doğrudan İmmün Sistem Yetmezliğine Bağlı Sekel

Bu belirtilerden en az birisi tanı koymak için olmak zorundadır.

1-)Tekrarlayan, şiddetli veya beklenmedik enfeksiyonlar

2-)Antibiyotiklere zayıf yanıt

3-)Antibiyotiklere rağmen bulaşıcı enfeksiyon

4-)Uygun aşılamaya rağmen enfeksiyon (aşılanan mikroba ait)

5-)Bronşektazi ve/veya kronik sinüs hastalığı

6-)İnflamatuar hastalıklar veya otoimmünite

C-)Destekleyici Laboratuar Kanıtları

Tanı koymak için bunların 3 veya daha fazla olması gerekmektedir.

1-)Aynı anda IgA (<8 mg/dL) ve/veya IgM (<40 mg/dL) düşüklüğü veya eksikliği

2-)B hücrelerin varlığı ama hafıza B hücrelerin azalması ve/veya CD21 düşük B lenfosit artışı (Akım hücre ölçer ile bakılır.)

3-)IgG3 eksikliği

4-)Bozulmuş aşı yanıtları (sağlıklı yaşıtlarına göre)

5-)Aşı yanıtlarının geçici olması (sağlıklı yaşıtlarına göre)

6-)İzohemaglütinin yokluğu (AB grubu dışındakilerde)

7-)Belirgin otoimmüniteye ait serolojik kanıtlar, örneğin Coombs testi

8-)CVID yatkınlığı oluşturan genler, örneğin TACI, BAFFR, MSH5, vb

3-)Selektif IgA Eksikliği



En sık görülen immün yetmezliktir.

Serum ve sekretuar IgA tam–tama yakın (<7 mg/dL) eksiktir.

Temel defekt bilinmez.

Enfeksiyon bölgeleri genellikle solunum – GİS – ürogenital bölgeleridir.

Bakteriyel ajanlar diğer humoral yetmezliklerle benzer belirtiler görülür.

Diğer Ig seviyeleri normaldir.

Bazı hastalarda IgG2 ve diğer alt grup eksiklikleri vardır.

Otoimmün hastalık sıklığı yüksektir.

Malignite sıklığı yüksektir.

Hastaların %44’ünda antiIgA antikoru vardır.

Antikor IgE yapısındaysa, IgA içeren kan ürünleri ve IVIG ile anafilaksi yapılabilir.

Eritrositler en az 5 kez yıkanarak verilmelidir.

IVIG tedavisi gereksizdir.

4-)Di-George Sendromu(Timus Hipoplazisi)



T hücreleri için gerekli olan timus bezinin doğuştan olmaması ile karakterize bir hastalıktır.O yüzden bu kişiler T hücre eksikliğine bağlı immün yetmezlik durumuyla karşı kaşıya kalırlar.

Bu kişilerde embriyonik dönemde paratiroid bezi de etkilenebildiği için hipokalsemik nöbetler görülür.

Düşük dereceli ve fırsatçı mikroplarla enfeksiyonlara karşı dirençsizlik vardır.

Tedavisinde timus transplantasyonu ve doku uygunluğu olan kardeşten kemik iliği nakli yapılır.

5-)Ağır Kombine İmmün Yetmezlik(SCID)



Bütün immün yetmezliklerin en ağır tipidir.

Kazanılmış immün sistem (T ve B lenfositler) fonksiyonlarının tamamı yoktur.

Bazı vakalarda nature killer hücreler de yoktur.

Timus çok küçüktür.

Dalakta folliküler ve parafolliküler bölgede lenfositler yoktur veya azalmıştır.

Lenf nodları, tonsiller, adenoidler, peyer plakları yoktur.

Yaşamın ilk aylarında diare, pnömoni, otitis media, sepsis, deri enfeksiyonları görülür.

Büyüme gelişme geriliği vardır.

Enfeksiyonların başlamasıyla belirginleşen ağır tablolar görülür.

İnatçı fırsatçı enfeksiyonlara bağlı ölümler görülür.

Candida albicans, P. carinii, suçiçeği, kızamık, parainfluenza tip 3, CMV, EBV, adenovirus, BCG gibi mikroorganizmalara bağlı ölümler görülür.

Doğumda lenfopeni görülür: <2000/mm3

En düşük Adenozin deaminaz (ADA) eksikliğinde: <500/mm3

Lenfosit proliferatif cevapları yoktur.

Antikor seviyeleri düşüktür.

Aşıya karşı antikor cevabı yoktur.

Tedavisi HLA uygun vericiden kemik iliği nakli ile gerçekleşir.

Gerçek bir pediatrik acil durumdur.

Tedavi edilmezse 1-2 yaş civarında ölüme sebep olur.

Yaşamın ilk 3 ayında tanı konup tedavi edilirse cevap oranı %95 oranındadır.














Yorum Gönder

0 Yorumlar