Çölyak Hastalığı (Gluten Enteropatisi) Nedir?

Aralık 22, 2018

Çölyak Hastalığı (Gluten Enteropatisi) Nedir?




Çölyak Hastalığında Glutene Karşı Bir İntolerans Vardır
Çölyak diğer adıyla gluten enteropatisi,buğday,arpa,çavdar gibi gıdalarda bulunan glutene karşı vücudun yarattığı immün reaksiyonla kendi kendine zarar vermesidir.

Çölyak hastalarında oluşan bağışıklık yanıtı sırasında üretilen bazı maddeler ince bağırsak yüzeyinde bulunan emilim bölgesine (villuslar) zarar verir.Bunun sonucunda vücutta normalde ince bağırsakta emilmesi gereken besinler emilemez ve malabsorbsiyon (emilim bozukluğu) denen duruma sebep olur.Malabsorbsiyon kişide kendini kilo verme,kilo alamama,halsizlik,yorgunluk gibi durumlarla gösterir.Çocuklarda büyüme bozuklukları ortaya çıkar.

Çölyak hastalığı aslında genetik bir hastalıktır.Kişide kalıtsal olarak bir duyarlılık söz konusudur.Kadınları erkeklere oranda 2 kat daha fazla etkilemektedir.Genellikle çocukluk çağı hastalığıdır.

Çölyak hastalığının direk bir tedavisi yoktur.Ancak gluten diyeti yapılıp uygun besinler tüketildiğinde hastalığın belirtileri ve kötü etkileri ortadan kalkar.

Bu yazıda çölyak hastalığının belirtileri,çölyak hastalığının nedenleri,çölyak hastalığının teşhisi,risk faktörleri,komplikasyonları ve daha fazlası anlatılacaktır.

Çölyak Hastalığı Belirtileri




Çölyak Hastalığında Bağırsak Villusları Hasara Uğramıştır

Çölyak belirtileri çocuklarda ve erişkinlerde kendini farklı bir şekilde gösterebilir.

Yetişkinleri için en yaygın belirtiler ishal,kilo kaybı ve yorgunluktur.Yetişkinlerde ayrıca şişkinlik,gaz,karın ağrısı,bulantı ve kusma,kabızlık da görülebilir.

Bununla birlikte yetişkin hastaların yarısından çoğunda sindirim sistemine ait olmayan belirtiler de görülür:

1-)Anemi (Genelde besinlerdeki demirin emilememesine bağlı olarak) Anemi Nedir?

2-)Osteoporoz (Kemik kaybı ve güçsüzlüğü)

3-)Osteomalazi (Kemik yumuşaması)

4-)Dermatitis herpetiformis (Kaşıntılı,döküntülü,kabarcıklı cilt)

5-)Ağız içi yaralar

6-)Baş ağrısı ve yorgunluk

7-)Ellerde,ayaklarda karıncılanma,denge bozuklukları,zihinsel sorunlarla kendini gösteren sinir sistemi bozuklukları

8-)Eklem ağrısı

Bebeklerdeki ve Çocuklardaki Çölyak Belirtileri

2 yaşın altındaki çocuklarda tipik belirtiler şu şekilde sıralanabilir:

1-)Kusma

2-)Kronik ishal

3-)Şişmiş karın

4-)Gelişim bozukluğu

5-)İştahsızlık

6-)Kas erimesi

2 yaştan büyük çocuklardaki belirtiler:

1-)İshal

2-)Kabızlık

3-)Kilo kaybı

4-)Sinirlilik

5-)Gecikmeli ergenlik

6-)Dikkat eksikliği

7-)Hiperaktivite

8-)Öğrenme güçlüğü

9-)Baş ağrısı


Çölyak Hastalığında Bulantı-Kusma Görülebilir

Dermatitis Herpetiformis

Dermatitis herpetiformis,gluten intolerasından (çölyak) kaynaklanan kaşıntılı,kabarcıklı bir cilt hastalığıdır.Döküntüler genelde dirsek,diz,gövde,kafa derisi ve kalçalarda görülür.

Bu hastalık sindirim sistemine ait bir bulgu olsa da gösterdiği belirtiler cilde aittir ve genelde çölyak hastalığını düşündürür.

Uygun bir diyetle hastalık geriler.


Dermatitis Herpetiformis Çölyak Hastalığında Görülen Bir Bulgudur


Çölyak Hastalığı Nedenleri



Çölyak hastalığı,genetik etkileşimlerden,gluten içerikli gıdaları tüketmekten ve diğer çevresel faktörlerden kaynaklanabilir.Ama kesin sebebi tam olarak saptanamamıştır.

Bebeği yanlış beslemek,sindirim sistemi enfeksiyonları çölyak hastalığının oluşumunu tetikleyebilir.

Ayrıca gebelik,doğum,ağır duygusal stres,ameliyat gibi cerrahi işlemler hastalığı tetikleyebilir.

Vücuttaki bağışıklık sistemi glutene aşırı tepki verdiğinde ince bağırsaktaki vilus denilen yapılara zarar verir.Vilus yediğiniz yiyeceklerdeki vitaminleri,mineralleri ve diğer besinleri emer.Eğer bebekte çölyak hastalığı varsa ne kadar yemek yerse yesin bu yiyeceklerden herhangi bir fayda göremez.

Batı ülkelerinde çölyak hastalığı nüfusun ortalama %1'inde görülür.Hastalık en çok Kafkas ırkında görülmekle birlikte günümüzde küresel bir hastalık haline gelmiştir.


Çölyak Hastalığı Risk Faktörleri



Hastalık herkesi etkileyebilir ama aşağıdaki durumlara sahip kişilerde görülme olasılığı daha yüksektir:

1-)Ailede başka bireylerde çölyak veya dermatitis herpetiformis görülmesi

2-)Tip 1 diyabet

3-)Down veya Turner sendromu

4-)Otoimmün tiroid hastalığı

5-)Mikroskobik kolit

6-)Addison hastalığı

7-)Romatoid artrit


Çölyak Hastalığı Komplikasyonları



Tedavi edilmemiş çölyak hastalığı aşağıdaki durumlara sebep olabilir:

Malnütrisyon:Malnütrisyon yetersiz beslenme anlamına gelir.İnce bağırsaktaki hasardan dolayı kişi yeterince beslenemez.Bu durumun sonucunda kilo kaybı,çocuklarda büyüme problemleri görülebilir.

Kalsiyum Kaybı ve D Vitamini Eksikliği:İnce bağırsaktaki hasar sonucunda besinler içerisindeki kalsiyum ve d vitamini de alınamamış olur.Bunu bağlı olarak kemiklerde yumuşama,kemik yoğunluğu kaybı gibi durumlar görülür.

Kısırlık ve Düşük:Kalsiyum ve D vitamini eksikliği üreme sisteminde de problemlere sebep olabilir.

Laktoz İntoleransı:Laktoz intoleransı normalde ayrı bir hastalık olarak görülür.Ancak çölyak sonucunda ince bağırsaktaki hasar da laktoz intoleransına sebep olabilir.Bu hastalıkta gluten içeren besinler yenmese bile laktoz içeren süt ve süt ürünleri tüketildiğinde kişide karın ağrısı ve ishal görülebilir.

Kanser:Çölyak hastalarında ince bağırsak tümörleri görülme sıklığı artış gösterebilir.

Nörolojik Problemler:Çölyak hastalığı olan bazı kişilerde nöbet,periferik nöropati gibi durumlar görülebilir.


Çölyak Hastalığı Teşhisi



Çölyak hastalığında teşhis için altın standart bağırsak biyopsisidir.Ayrıca bağışıklık sistemi ile ilgili bir hastalık olduğu için antikor ve genetik tarama testleri de teşhise yardımcı olabilir.


Çölyak Hastalığı Ölümcül müdür?



Çölyak hastalığı ölümcül müdür sorusu sık sorulan sorulardan biridir.Hayır,değildir.Normal şartlarda, tedavi edildiğinde yani hastalığa uygun bir diyet ve yaşam tarzı uygulandığında çok kolay bir şekilde tedavi olmaktadır.Ancak uzun süre tedavi edilmezse oluşturduğu komplikasyonlardan dolayı kalıcı hasarlar gelişebilir.


Çölyak Hastalığı Diyeti



Diyetten gluteni çıkarmak zor bir durum gibi gözükebilir.Ama aslında çok sayıda sağlıklı,glutensiz besin bulunmaktadır.Aşağıda bu besinlerden bazıları sıralanmaktadır.Ancak yine de en doğru tercihleri diyetisyen ve doktorunuz işbirliği içinde sunacaktır.

1-)Meyveler

2-)Sebzeler

3-)Kümes hayvanları

4-)Balık ve diğer deniz ürünleri

5-)Fasulye ve diğer baklagiller

6-)Fındık







Hiç yorum yok:

Blogger tarafından desteklenmektedir.