Akut Pankreatit Nedir? Nedenleri,Belirtileri ve Tedavisi - Sağlık Dünyam

Akut Pankreatit Nedir? Nedenleri,Belirtileri ve Tedavisi

Akut Pankreatit Nedir?



Akut pankreatit sonrası gerçek pankreas görüntüsü

Akut pankreatit,ani ve hızlı olarak pankreasın hücresel hasar ve inflamasyonu sonucu ortaya çıkan pankreasın akut inflamatuar bir hastalığıdır.

Pankreasın normalde endokrin ve ekzokrin olmak üzere 2 tip salgısı vardır.Endokrin salgı esas olarak insülinken,ekzokrin salgılar vücuda yemeklerle alınan protein,karbonhidrat ve yağları parçalayan tripsin,amilaz,lipaz gibi enzimlerdir.İşte akut pankreatitte,bu enzimler bazı sebeplerle olmaması gereken zamanda ve yerde pankreas içinde veya dışında aktifleşir.Bu durumda etraf dokuda parçalanmalar,kanamalar (hemoraji) ve ödem oluşur,buna bağlı olarak da işlev bozuklukları görülür.

Akut Pankreatit Nedenleri



1-)Safra Taşları

Safra taşları akut pankreatitin en sık sebebidir. (%35-45) Safra ve pankreasın ortak kanalını tıkayarak pankreatik kanal basıncında artışa veya pankreatik kanala safra kaçmasına yol açarlar.

Safra taşları akut pankreatitin en sık sebebidir

2-)Alkol Kullanımı

En sık 2. akut pankreatit sebebidir.Kronik alkol kullananların %10'unda akut pankreatit görülebilir.Alkolün etkisi asiner hücrelere toksik etki ile veya oddi sfinkterinde spazm gibi sebeplerle oluşur.

3-)Bazı İlaçlar

Asetaminofen,sulfasalazin,azatiopurin,furosemid gibi bazı ilaçlar akut pankreatite sebep olabilir.


4-)Diğer Nedenler

Hipertrigliseridemi,hiperkalsemi,enfeksiyon,travma,vaskülitler,otoimmün nedenler,konjenital anomaliler,ameliyat sonrası,ERCP sonrası nedenler de akut pankreatite neden olabilir. (Vaskülit Nedir?)

Akut Pankreatit Belirtileri



1-)Karın Ağrısı (%95)

Ağır yemek ve alkol sonrası karın ağrısı daha da şiddetlenir.Akut pankreatitte karın ağrısı ani,şiddetli,süreklidir ve ağrı kesicilere cevap vermez.Karın bölgesinde kuşak tarzı ağrı görülür.Ağrı öne eğilmekle ve açlıkla azalır.%80'i hafif ilerler ve 1 haftada ağrı azalır.Ancak %20'si ağırdır ve ölümle sonuçlanabilir.

2-)Karında Duyarlılık (%95)

Tüm karın bölgesinde hassasiyet vardır ve apandisitteki gibi tahta karın belirtisi görülmez.

3-)Bulantı-Kusma (%84)

Kusmaklar bulantıda azalma olmaz ve bulantı kesici ilaçlara cevap vermez.

4-)Solunum Sıkıntısı (%40)

Takipne (solunum sayısında artış) ve yüzeysel soluma vardır.

5-)Ateş ve Taşikardi

Sıvı kaybına bağlı ateş ve kalp hızında artış görülebilir.

6-)Cullen Belirtisi

Göbek etrafında morluklar görülür.

Cullen ve Grey Turner Belirtileri

7-)Grey Turner Belirtisi

Bel bölgesinde (Lomber bölge) morluklar görülür.

8-)Fox Belirtisi

Suprapubik bölgede morluklar görülür.

9-)Sarılık

10-)İshal

11-)Melena ve hematemez

Akut Pankreatit Teşhisi



Akut pankreatit gerçek ultrason görüntüsü

1-)Akut pankreatit ile uyumlu karın ağrısı  (Sırta yayılan epigastrik ağrı, kuşak tarzı ağrı,bulantı, kusma)

2-)Serum amilaz veya lipaz değerlerinin normalin üst sınırından 3 kat fazla olması

3-)Pankreastaki inflamasyon, ödem veya nekrozu gösteren tipik görüntüleme bulgularının olması (Görüntüleme genelde ultrason ve röntgen ile yapılır.)


-Tanı için yukarıdaki maddelerden en az ikisi gereklidir.

Akut Pankreatit Sınıflandırılması



Pankreatitin şiddetine göre sınıflama şu şekildedir:

● Hafif akut pankreatit;

Organ yetmezliği yoktur ve lokal komplikasyonlar negatiftir.%95'i bu tiptedir.Ölüm oranı %1'in altındadır.

● Orta derecede şiddetli akut pankreatit;

Geçici organ yetmezliği 48 saatten daha az sürer ve/veya lokal komplikasyonlar vardır.

● Şiddetli akut pankreatit;


Organ yetmezliği 48 saatten daha uzun sürer.Ciddi nekrozitan akut pankreatit olarak da adlandırılır ve %5-10 oranında görülür.Steril nekroz görüldüyse ölüm oranı %5'in altındadır.Ancak enfekte nekroz geliştiyse ölüm oranı %15-25 arasındadır.

Akut Pankreatit Tedavisi



1-)Erken ve hızlı bir şekilde intravenöz (damardan) sıvı takviyesi başlatılmalıdır.İzotonik kristalloidler (Ringer laktat, serum fizyolojik) sıvı olarak kullanılır.Amaç böbrek fonksiyonlarını ve şok tablosunu düzeltmektir.İlk 12-24 saat içinde verilmesi en üst düzeyde yararı sağlar.

2-)Akut pankreatitli hastalarda ağrı baskın bir semptomdur.Ağrı kontrolü sağlanmalıdır.Daha çok fentanil,meperidin veya nonsteroid antiinflamatuar gibi ilaçlar tercih edilir.

3-)Akut pankreatit tedavisinde bazı takip önerileri bulunmaktadır.

Hasta ilk 24-48 saat içinde yakından izlenmelidir.

Oksijen satürasyonunu yüzde 95'ten fazla tutmak gerekir.

İdrar çıkışı saatlik olarak ölçülmelidir.

Metabolik parametreler düzeltilmelidir. ( glukoz >200 ise)

Elektrolitler takip edilmelidir. (Na, K, Ca, magnezyum)

Hasta abdominal kompartman sendromu açısından izlenmelidir.

4-)Hekim hastaya beslenme önerileri de yapmaktadır.

Ağızdan beslemenin yeniden başlatılmasının zamanı, pankreatitin ciddiyetine bağlıdır.

Enteral beslenme (sindirim sistemi yoluyla) sadece kalori gereksinimlerini karşılamaz aynı zamanda enfeksiyöz komplikasyonları da azaltır.

İleus, mide bulantısı veya kusma ve ağrı olmaması durumunda oral (ağızdan) beslenme başlatılmalıdır. (Az miktarda , az yağlı, yumuşak yemeklerle başlanmalı)

Kalori ve protein ihtiyacı karşılanmazsa enteral veya parenteral beslenme gerekebilir.

5-)Profilaktik (Koruma olarak) rutin antibiyotik tedavisi önerilmez.Ancak;pankreas dışı enfeksiyon odağı varsa ve enfekte nekroz durumunda antibiyotikler kullanılabilir.

6-)Bazı durumlarda cerrahi ve ERCP önerilir.Bilier pankreatitlerde rutin olarak erken dönemde ERCP önerilmemektedir.( Pankreatit şiddetini artırabilir, hasta tolerasyonu zordur.)Ancak;hastada kolanjit gelişmiş ise erken dönemde ERCP yapılmalıdır.

7-)Spesifik tedaviler ise şu şekildedir:

Trigliserit > 1000 mg/dl üzerinde Plazmaferez yapılmalıdır.

İlaçlara bağlı pankreatitlerde sorumlu ilaç kesilmelidir.

Elektrolit bozuklukları ve organ yetmezliklerinde uygun tedaviler geciktirilmeden başlanmalıdır.

Akut Pankreatit Laboratuvar Bulguları



1-)Amilaz / lipaz oranında artışı ( > 3 kat)

2-)Karaciğer testlerinde bozulma (ALT > 150 IU/L ise %95 biliyer pankreatit)

3-)Lökositoz

4-)Hemotokrit yüksekliği 

5-)Artmış kan üre azotu (BUN) ve kreatin

6-)Elektrolit ve metabolik bozukluklar

7-)CRP yüksekliği





Yorum Gönder

1 Yorumlar