Osteoporoz(Kemik Erimesi) Nedir? Belirtileri,Nedenleri ve Tedavileri - Sağlık Dünyam

Osteoporoz(Kemik Erimesi) Nedir? Belirtileri,Nedenleri ve Tedavileri

Osteoporoz (Kemik Erimesi) Nedir?



Osteoporoz Sık Görülen Hastalıklardan Biridir

Osteoporoz diğer adıyla kemik erimesi,düşük kemik kütlesi ve kemik dokusunun mikromimari yapısında bozulma sonucu, kemik kırılganlığında ve kırığa yatkınlıkta artış ile karakterize sistemik bir kemik hastalığıdır.

Kemik normalde, yapılanma(modeling) ve yeniden yapılanma(remodeling) adı verilen iki süreç ile sürekli bir döngü halinde yapılır ve yıkılır.Kemik yapının yılda yaklaşık %20’si bu döngüsel işlem ile yer değiştirir.Yapılanma çocukluk döneminin bir özelliğidir ve bu dönemde iskelet büyür ve şekillenir.

Daha sonra yeniden yapılanma ile mekanik açıdan yetersizleşmiş kemik yok edilerek yerini güçlü kemiğe bırakır.Doruk kemik kütlesine erişme yaşı en erken 17-18, en geç 35’tir.Daha sonra ise kemik kaybı başlar.Bunun sonucunda ilerleyen yaş ve başka diğer sebeplerle, osteoporoz kaçınılmaz olarak yaşanır.Ancak şiddeti duruma göre değişiklik gösterir.

Osteoporoz sonucunda kırıklar çok sık gözüktüğü halde,klinik olarak tanı konulması için kırık zorunlu değildir.Bunun yerine başka tanı yöntemleriyle tanı konulabilir.İleride bu tanı yöntemleri anlatılacaktır.

Türkiye’de genel olarak 50 yaş üstü bireylerin %50’sinde osteopeni (kemik miktarında osteoporoz derecesinde olmayan azalma), %25'inde ise osteoporoz olduğu saptanmıştır.

Kemik Yapım ve Yıkımı

Osteoporoz Belirtileri



Klinik osteoporoz belirtilerinin veya komplikasyonlarının gelişiminden önce uzun süren sessiz bir dönem bulunur.Bu dönemde herhangi bir belirti hissedilmese de hastalık başlamıştır.Bu döneme asemptomatik dansitometrik osteoporoz adı verilir.Hastalığın esas görülen belirtileri ise şu şekildedir:

1-) Sırt ağrısı (Hareketle ve ağırlık kaldırmakla belirginleşen künt ağrı)

2-)Kemiklere dokunulduğunda veya hafif vurulduğunda hissedilen ağrı

3-)Boy kısalması

4-)Omurilik sorunları (Spinal deformiteler)

5-)Diş eti ve dişi destekleyen diğer dokularda ortaya çıkan hastalıklar (Periodontal hastalıklar)

6-)Kırıklar(en fazla omurga kemikleri, kalça ve ön kolda olmaktadır.)

Osteoporoz Nedenleri ve Risk Faktörleri



Osteoporozun ana sebebi yaştır.Bunun haricinde de hastalığı tetikleyen birçok sebep bulunmaktadır.

1-)65 yaş üzerinde olmak

2-)Omurga kemiklerinde kompresyon kırığı varlığı

3-)40 yaş sonrası travma ile kırık geçirmek

4-)Ailede osteoporotik kırık varlığı

5-)3 aydan uzun genel glikokortikoid (kortizol) tedavisi

6-)Malabsorbsiyon sendromu

7-)Primer hiperparatiroidi

8-)Düşme eğilimi

9-)Radyolojik olarak osteopeni saptanması

10-)Testosteron ve östrojen gibi seks hormonlarında azalma (Hipogonadizm)

11-)Erken menapoz(45 yaş öncesi)

12-)Romatoid artrit (Romatoid Artrit İşaret ve Belirtileri)

13-)Hipertiroidi (Tiroid Problemleri)

14-)Kronik antikonvülzan (genelde epilepsi ilacı) kullanımı

15-)Kalsiyumdan fakir beslenme

16-)Sigara

17-)Aşırı alkol ve kafein alımı

18-)Düşük vücut ağırlığı

19-)Kilo kaybı(25 yaş sonrası %10’dan fazla ani kilo kaybı)


20-)Uzun süreli heparin kullanımı

Osteoporoz Tanısı



Osteoporoz Tanısında Esas Olarak DEXA Kullanılır

Osteoporoz tanısında birçok yol bulunurken esas olarak tanı dual enerji x-ray absorbsiometri (DEXA) cihazıyla koyulur.

A-)Osteoporoz tanısı için ilk önce hekim tarafından öykü alınır.Öyküde genelde aşağıdaki durumlar sorgulanır:

1-)Risk faktörleri varlığının sorgulanması

2-)Osteoporoza sebep olacak diğer hastalıkların belirlenmesi

3-)Kemik yıkımına yol açabilecek ilaç kullanımının araştırılması

4-)Düşme riskinin blirlenmesi

5-)Aile öyküsü


6-)Diyette kalsiyum alımı

B-)Daha sonra hekim fizik muayene bulgularını inceler:

1-)Vücut ağırlığı ve boy

2-)Dişlerin incelenmesi

3-)Hipertiroidi ve Cushing bulguları 

4-)Kifoz (omurga eğriliği) incelenmesi

5-)Yürüyüş, mobilite, kas gücü değerlendirmesi

6-)Düşmeye neden olabilecek faktör araştırması (yaşlılık, işitme kaybı, görme kaybı, postürel bozukluklar)

C-)Radyolojik olarak görüntüleme yöntemleri de kullanılır:

Osteoporoz Gerçek Röntgen Görüntüsü

1-)Röntgen

2-)Sintigrafi

3-)DEXA (Mineral yoğunluğunu ölçen bir yöntemdir.Cihaz,kemikteki mineral yoğunluğunu T ve Z skoru ile vererek hastalığın tanısını koydurur.)

Osteoporoz Tanı Kriterleri



Osteoporoz tanısı, T ve Z skoru ile koyulur.Bu skora göre 3 durum vardır.

1-)Normal

T skoru genç erişkin ortalamasına göre -1 farka kadar olan kemik mineral yoğunluğu normal olarak tanımlanır.

2-)Osteopeni

T skoru -1 ve -2,5 arasında olan kemik mineral yoğunluğu, osteopeni olarak tanımlanır.

3-)Osteoporoz

T skoru -2,5  altında olan kemik mineral yoğunluğu osteoporozu gösterir.Eğer bu duruma ek olarak kişide bir veya daha fazla osteoporoz kırığı varsa, bu ciddi osteoporozu gösterir.

Osteoporoz Tedavisi



1-)Osteoporoza neden olabilecek faktörlerin saptanması ve tedavi edilmesi

2-)Günlük yeterli kalsiyum ve D vitamini alındığından emin olunması

3-)Hastaya uygun ilaç tedavisinin (D vitamini,kalsiyum,bisfosfonat gibi) planlanması

4-)Fiziksel aktivitenin arttırılması, kemiklere yük bindiren egzersizler, güçlendirme ve denge-koordinasyon egzersizleri uygulanmalıdır.

5-)Gerekli yardımcı fizik tedavi cihazların sağlanması 


6-)Düşme riskinin önlenmesi

Bisfosfonatlar



Osteoporoz tedavisinde en yaygın kullanılan, vertebra, kalça ve vertebra dışı kırık riskini azaltmak için etkinliği kanıtlanmış
ilk basamak antirezorptif ilaçlardır.

Kemiğin inorganik bileşenlerine bağlanarak osteoklastları hedef alırlar, osteoklast apoptozunu tetikleyerek kemik döngüsünün ve yıkımını azaltırlar.

Etkili, ancak uzun süreli kullanımda yan etkileri olan ilaçlardır.Bu yüzden takip edilerek kullanılmalıdır.

Osteoporozdan Korunma ve Öneriler



1-)Uygun ilaç ve ağrı tedavisi uygulanmalıdır.

2-)Güçlendirme ve koordinasyon egzersizleri yapılmalıdır.

3-)Gün ortası istirahat, sıcak ve soğuk masajlar gerektiğinde yapılmalıdır.

4-)Eğer yapabiliyorsa günde 40 dakika yürüyüş yapılmalıdır.

5-)Haftada 1 veya 2 kez su içi egzersizler yapılmalıdır.

6-)Düşmelerin önlenmesi gerekir.

7-)Postür (Dik duruş) egzersizleri yapılmalıdır.

8-)Omurga zorlanmalarının önlenmesi gerekir.(En fazla 5 kg ağırlık
kaldırılmalıdır.)




Yorum Gönder

0 Yorumlar