Demir Eksikliği Nedir? Demir Eksikliği Nasıl Giderilir? - Sağlık Dünyam

Demir Eksikliği Nedir? Demir Eksikliği Nasıl Giderilir?


Demir Eksikliği Nedir?




Demir eksikliği anemisi oldukça sık görülen bir anemi çeşitidir.

Demir, vücudumuzun ihtiyaç duyduğu bir mineraldir. Demir tüm hücrelerin bir parçasıdır ve vücudumuzda birçok görevi vardır.Örneğin, kanda oksijeni taşıyan molekül olan hemoglobinin bir parçasıdır.Kişide çok az hemoglobin olması anemi olarak adlandırılır.Bu hemoglobin düşüklüğünün nedeni demir eksikliğiyse,bu duruma demir eksikliği anemisi adı verilir.


Demir bunun haricinde kaslarımızın oksijen depolamasına,kullanmasına yardımcı olur ve birçok enzimin parçası olarak işlev görür.


Enzimler, vücudumuzun yiyecekleri sindirmesine yardımcı olur ve ayrıca vücudumuzda meydana gelen diğer birçok önemli reaksiyonda da görev alır. Doğal olarak vücutta demir eksikliği varsa, enzim eksikliğine bağlı olarak da vücudumuzun pek çok kısmı etkilenir.(Anemi Nedir?)

Demir eksikliğine bazı durumlarda sideropeni ve hipoferremi adı da verilir.


Demir Eksikliğinin Zararları Nelerdir? Demir Eksikliği Hangi Hastalıklara Yol Açar?



Demir eksikliği, genel olarak yaygın beslenme eksikliği ve aneminin önde gelen nedenidir.

Demir eksikliği ve demir eksikliği anemisi terimleri sıklıkla birbirinin yerine kullanılır ancak eşdeğerdir. Demir eksikliği, bazı durumlarda herhangi bir sağlık sorunu oluşturmazken,aşırı eksikliğinde anemiye kadar varan ve birçok sistemi etkileyen bir hastalık hale gelir.


1-)Demir eksikliği normal bebekteki motor işlevi (normal aktivite ve hareket) veya zihinsel işlevi (normal düşünme ve işleme becerilerini) geciktirebilir.


2-)Hamilelik sırasında demir eksikliği anemisi olmak erken doğum riskini arttırır.Erken doğan küçük bebekler de,normal doğanlara göre genelde daha erken hayatını kaybeder ve bazı sağlık problemleri geçirir. 


3-)Demir eksikliği erişkinlerde fiziksel çalışma yapabilme gücünü bozacak şekilde yorgunluğa neden olabilir.Ayrıca gençlerde, belleği veya diğer zihinsel işlevleri etkileyebilir.


Demir Eksikliği Nedenleri



Demir eksikliğinin birçok nedeni var. Bu nedenler iki ana kategoriye ayrılır:

1-)Artan Demir İhtiyacı

Birçok yaygın durum, insanların ek demire ihtiyaç duymalarına neden olabilir:

1-)Hızlı büyümeleri nedeniyle bebekler ve küçük çocuklar yetişkinlerdem daha fazla demire ihtiyaç duyarlar.

2-)Hamile kadınların demir ihtiyacı daha fazladır.Zaten yeterince demir tüketebilmek için,çoğu gebe hekim tarafından önerilen ek demir takviyesi almaktadır. 

3-)İnsanlar kan kaybettiğinde demir de kaybeder. Kaybettiklerini geri almak için fazladan demire ihtiyaçları vardır. Ağır geçen adet dönemlerinde kanamalar, sık kan bağışı, kanamaya neden olan bazı mide ve bağırsak hastalıkları da demir eksikliğine neden olur.

2-)Azalan Demir alımı veya Emilimi 

Bu durumda vücuda yeterli miktarda demir alınamaz.

1-)Et, kümes hayvanları ve balıktan elde edilen demir (yani hem demiri), bitkilerden elde edilen demirden (yani hem dışı demir) iki ila üç kat daha verimli bir şekilde emilir.Bu yüzden yeterince hayvansal et yemeyen kişilerde demir eksikliği görülebilir.

2-)C vitamini içeren besinler aynı anda yenildiğinde demir emilimini arttırır.Bu yüzden bazı durumlarda yeterli C vitamini tüketmemek de bir miktar demir eksikliğine neden olabilir.

3-)Çay, kahve, kepekli tahıllar, baklagiller,süt ve süt ürünleri gibi bazı yiyecek veya içeceklerin bir parçası olan maddeler (polifenoller, fitatlar veya kalsiyum gibi), bir öğünde emilen demir miktarını azaltabilir. Kalsiyum ayrıca bir öğünde emilen hemoraz miktarını azaltabilir. 

4-)Vejetaryen diyetler hem demiri açısından düşüktür, ancak dikkatli bir yemek planlaması, emilen demir miktarını artırmaya yardımcı olabilir.


5-)Önerilen dozdan fazla antasit ilaçların alınması (Antiasitler peptik ülser ve reflü gibi hastalıklarda kullanılır) mide asidinin miktarını aşırı azaltır ve demir emilimi olumsuz etkilenebilir. (Peptik Ülser Nedir?)


Demir Eksikliği Belirtileri



Bazı durumlarda demir eksikliği belirti ve semptomları çok hafif olabileceğinden, demir seviyelerinizin çok düşük olup olmadığını kesin olarak ancak bir kan testi ile anlayabilirsiniz. İşlev gören kırmızı kan hücrelerinin (eritrosit) tükenmesi olarak da bilinen, çeşitli tanımları olan anemi, diğer nedenlerin yanı sıra demir eksikliğinden de kaynaklanabilir. Bununla birlikte, demir eksikliği anemisi olan bazı kimselerin tanınabilir hiçbir belirtisi yoktur. Eğer demir eksikliği uzun bir süre boyunca gelişirse, yavaş yavaş gelişen bir kansızlığa neden olursa, vücut yeni duruma uyum sağlayabilir ve herhangi bir belirti hissetmeyebilirsiniz.


Demir eksikliği yorgun hissetmenize sebep olabilir

Öte yandan, demir eksikliği aniden ortaya çıkarsa (derin kan kaybının sonucu gibi) vücudun telafi etmek için daha az zamanı olur ve hemen aşağıda listelenen demir eksikliği semptomlarını fark edebilirsiniz.

Bu belirtiler demir eksikliğinde görülse bile tamamen ona özgü olan semptomlar değildir:

1-)Solukluk

2-)Halsizlik

3-)Nefes darlığı

4-)Kas güçsüzlüğü ve hareket becerilerinde düşüş

5-)Unutkanlık gibi zihinsel aktivitelerde düşüş

6-)Ağır işlerde normal insanlara göre daha hızlı kalp atışı


Demir Eksikliği Nasıl Teşhis Edilir?



Demir seviyelerinizin çok düşük olup olmadığını söylemenin en iyi yolu, sağlık uzmanına basit bir kan testi yaptırtmaktır.Aneminin teşhisi ile ilgili olan kan testi türleri arasında kırmızı kan hücresi (RBC) sayımı, hematokrit (kırmızı kan hücrelerinden oluşan kan yüzdesi) ve hemoglobin seviyesi bulunur.

Diğer testler, mevcut olabilecek aneminin tam tipini belirlemek için kırmızı kan hücrelerinin boyutunu ve şeklini belirleyebilir. 

Vücudunuzun demir depolanmasını değerlendirebilecek kan testleri (serum ferritin ve serum demiri) de mevcuttur.



Demir Eksikliği Tedavisi Nedir? Demir Eksikliği Nasıl Giderilir?



Demir eksikliği tedavisi yaşınız, sağlığınız ve demir eksikliğinin nedeni gibi faktörlere bağlı olarak değişecektir.

Doktorunuz veya sağlık uzmanınız demir eksikliğiniz olduğunu düşünüyorsa, almanız için demir takviyeleri verebilir ve bir süre sonra hemoglobin veya hematokritinizi test etmek için geri dönmenizi isteyebilir.

Doktorunuz demir eksikliğinin nedenini demirden fakir gıdalar tüketmek olduğunu belirlerse, demir açısından daha zengin besinler yemenizi önerebilir. 


Demir eksikliği teşhisini bir hekimin koyması önemlidir.Çünkü demir eksikliğinin çok farklı sebepleri olabilir ve hepsinin tedavisi birbirinden farklı olabilir.


Demir Eksikliğinden Korunma Yolları Nelerdir? Demir Eksikliğinde Neler Yenmelidir?




Yağsız kırmızı et iyi bir demir kaynağıdır.


Demir açısından yeterli ve sağlıklı bir diyette meyveler, sebzeler, tam tahıllar, yağsız süt ve süt ürünleri, yağsız etler, balık, kuru fasulye, yumurta, fındık,doymuş yağ gibi besinler bulunur.

İyi demir kaynakları içeren sağlıklı bir diyetin yanı sıra, vücudunuzun demiri daha iyi emmesine yardımcı olan yiyecekleri de yiyebilirsiniz. Örneğin, iyi bir C vitamini kaynağı olan bir meyve veya sebzeyi,demir içeren bir yiyecek veya öğünle yiyebilirsiniz C Vitamini vücudunuzun, özellikle hem demir dışı demir içeren yiyecekleri daha iyi emmesine yardımcı olur.


C vitamini,demirin daha iyi emilmesini sağlar.



Bebeklerde Demir Eksikliği Tedavisi




1-)Mümkünse bebeğinizi en az 12 ay boyunca emzirin ve 4 ila 6 aylıkken bebeğinize demir takviyeli bebek gevreği ve / veya yiyebileceği kıvamda saf et verin. Günde sadece iki veya daha fazla porsiyon, bu yaşta bebeğin demir ihtiyacını karşılayabilir.

2-)Bebeğiniz yaklaşık 6 aylıkken, bebeğinize demir emilimini artırmak için C vitamini bakımından zengin yiyecekler içeren besinler verebilirsiniz.

3-)Emziremiyorsanız, demir takviyeli mamaları kullanın.
Bebeğiniz en az 12 aylık olana kadar inek sütü,keçi sütü,soya sütü gibi gıdaları vermeyin.

4-)Bebeğiniz erken veya küçük doğmuşsa, doktorunuza bebeğinize demir takviyesi verilmesi hakkında konuşun.



Çocuklarda Demir Eksikliği Tedavisi




1-)Çocuğunuz bir yaşından sonra, günde en fazla 2 bardak tam inek, keçi veya soya sütü verin. Çocuğunuz 2 yaşından sonra, yağlı süt yerine az yağlı veya yağsız süt kullanılmalıdır.

2-)D vitamini takviyeli süt iyi bir kalsiyum ve D vitamini kaynağıdır, fakat demir kaynağı değildir.

3-)Çocuğunuza, demir takviyeli ekmekler ve demir takviyeli tahıllar,yağsız etler gibi demir açısından zengin yiyecekler içeren besinler verin. 


4-)Çocuğunuzun yemeklerine C vitamini bakımından zengin meyve, sebze veya meyve suları ekleyin. 


Hamilelerde Demir Eksikliği Tedavisi



1-)Hamilelere zaten hekim tarafından demir takviyesi verilmektedir.Ancak bunun haricinde gebe kandınların kendi başlarına yapabilecekleri en iyi şey,demir bakımından zengin yiyecekleri tüketmektir. 

2-)C vitamini kaynağı olan yiyecekleri yiyin.

3-)Yağsız kırmızı et, tavuk ve balık yiyin. Bu besinlerdeki demiri vücudunuzun emmesi, bitkilerdeki demiri emmekten daha kolaydır. 


Günlük Ne Kadar Demir Almalıyız? 




İlk 1 Yaş0-6 ay----0.27 mg
7-12 ay---11 mg
Çocuklar1-3 yaş---7 mg
4-8 yaş---10 mg
Erkekler9-13 yaş---8 mg
14-18 yaş---11 mg
19-30 yaş---8 mg
31-50 yaş---8 mg
51-70 yaş---8 mg
70 yaş üstü---8 mg
Kadınlar9-13 yaş---8 mg
14-18 yaş---15 mg
19-30 yaş---18 mg
31-50 yaş---18 mg
51-70 yaş--- 8 mg
70 yaş üstü---8 mg
Hamile Kadınlar14-18 yaş---27 mg
19-30 yaş---27 mg
31-50 yaş---27 mg
Emziren Kadınlar14-18 yaş---27 mg
19-30 yaş---9 mg 
31-50 yaş---9 mg 

Yorum Gönder

0 Yorumlar