Multipl Myelom Nedir? Nedenleri,Belirtileri ve Tedavisi - Sağlık Dünyam

Multipl Myelom Nedir? Nedenleri,Belirtileri ve Tedavisi

Multipl Myelom Nedir?



Multipl myelom, plazma hücrelerini etkileyen bir çeşit kan kanseridir.

Multipl myelom, vücuttaki savunma hücrelerinden olan plazma hücrelerinin kontrolden çıktığı ve aşırı çoğaldığı bir çeşit kan kanseridir. 

Sağlıklı plazma hücreleri kemik iliğinde oluşur ve bağışıklık sistemimizde önemli bir rol oynar. Multipl miyelomda, plazma hücrelerinin kemiklerinizde ve kanınızda anormal şekilde birikmesi kemik ağrısı ve anemiye neden olur.Ayrıca bağışıklık sistemi çok iyi çalışamadığı için enfeksiyonlar da artar.

Multipl myelomun prognozu yani ilerleyişi, yaş, ırk,ailede daha önce bu hastalığın olması gibi risk faktörlerine bağlıdır. 

Multipl myelom nadiren tamamen tedavi edilebilir.Bu nedenle tedaviler asıl olarak semptomları hafifletmeye, remisyona ulaşmaya ve daha uzun yaşamaya yönelik yapılır.Multipl myelom tedavileri arasında hedefe yönelik tedaviler ve kök hücre nakli bulunur.Ayrıca multipl myelomlu bir hasta dikkatli ve doktor kontrolünde izlenmelidir.

Multipl Miyelom Nedenleri



Multipl miyelomun nedeni tam olarak bilinmemektedir.Ancak bazı durumların bu hastalığa yakalanma riskini arttırdığı bilinmektedir.

DNA, hücrelerimize ne yapacağını söyler. Araştırmacılar, DNA'daki değişikliklerin yani mutasyonların plazma hücrelerini kontrolden çıkardığını ve onları kanser haline getirdiğini savunmaktadır.

Mutasyonlar hücre büyümesini destekleyen genler olan onkojenleri aktif hale getirir.Hücre büyümesini yavaşlatan ve hücrelerin doğru zamanda ölmesini sağlayan, tümör baskılayıcı genleri inaktif hale getirir.

17.kromozomun parçaları eksik olan kişilerde, multipl myelom hastalığının daha agresif olduğu ve tedavisinin daha zor olduğu belirlenmiştir. 

Multipl Myelom Risk Faktörleri

Yaşınız, ırkınız ve hastalığa sahip bir aile üyenizin olup olmadığının hepsi hastalığın gelişmesinde bir rol oynar. Fakat bu risklerden birine ve birkaçına sahip olmanız, kesinlikle hastalanacağınız anlamına da gelmez. Ayrıca bu faktörler olmadan da hastalığa sahip olabilirsiniz.

1-)Yaş

45 yaşın üzerindeyseniz multipl miyelom için daha yüksek bir risk altındasınız. Multipl myelom hastalarının çoğu 65 yaşın üzerindedir.

Bunun nedeni de tamamen açık olmasa da, çoğu kanserde yaş ilerledikçe riskin arttığı bilinmektedir.

2-)Irk

Afrikalı ve Amerikalı kişilerin multipl myeloma hastası olma olasılığı daha yüksektir.


Bunun öuhtemel bir sebebi, Afrikalı ve Amerikalıların MGUS (belirsiz öneme sahip monoklonal gamopati) denilen bir kan bozukluğuna sahip olma olasılığının yüksek olmasıdır. 

3-)Cinsiyet

Erkeklerin multipl miyeloma yakalama olasılıkları kadınlardan daha fazladır.

4-)Diğer Kan Hastalıkları

Hali hazırda bazı başka kan bozukluklarınız varsa, multipl miyelom için daha yüksek risk altındasınız demektri. MGUS bunlardan asıl olanıdır.

MGUS'lu olan herkes multipl miyelom olmaz.Fakat multipl miyelomu olan herkes kanser olmadan önce MGUS'a sahiptir.

5-)Genler

Bazı genetik değişiklikler multipl miyelom ile bağlantılıdır. Genler, vücudumuzdaki DNA'dan yapılmış küçük ipliklerdir. Hangi özelliklerin ebeveynlerinizden geçtiklerini belirler.


Genlerde ve kromozomlarda meydana gelen bazı değişiklikler,  multipl miyelom ile bağlantılıdır. Hastalığı olan kişilerin yaklaşık yarısında kromozom 13 eksiktir.

6-)Aile Öyküsü

Multipl miyelomu olan bir ebeveyne, erkek kardeşe veya kız kardeşe sahip olmak, hastalığa yakalanma ihtimalinizi arttıracaktır.

7-)Obezite

Son zamanlarda, bilim adamları, obezseniz multipl miyelom olma ihtimalinizin arttığına dair kanıtlar bulmuşlardır.

Bunun nedeni de tam açık değildir.Obezitenin belirli hormonların davranışını değiştirmesinin ve insülin direncini etkilemesinin bir sebep olabileceği savunulmaktadır.

Ayrıca araştırmacılar obezite ile yakından bağlantılı olan tip 2 diyabetin de rol oynayabileceğinden şüpheleniyorlar.

8-)Kimyasallarla Temas

Petrol ve tarım gibi bazı sektörlerde çalışıyorsanız ve kimyasallara maruz kalıyorsanız, multipl myelom olma riskiniz daha yüksektir. 


Multipl Myelom Belirtileri



Multipl miyelom nadir görülen bir kan kanseri türüdür. Ancak herhangi bir kanserde olduğu gibi, ne kadar erken tanısı konursa, tedavi şansı o kadar yüksek olur.

Doktorların multipl myelomlu kişilerin tanısında baktığı belli belirtiler vardır.Bunlar ingilizce CRAB adıyla adlandırılır.

C = Kanınızdaki yüksek kalsiyum seviyeleri veya hiperkalsemi

R =Böbrek problemleri

A = Anemi

B = Kemik ağrısı veya lezyonlar (Osteoporoz,kompresyon kırığı gibi)

Zaman geçtikçe her biri farklı semptomlara ve komplikasyonlara neden olabilir.

Yüksek Kalsiyum Seviyeleri

Kemik parçalanırken kalsiyum kan dolaşımınıza girer. Genellikle fazla kalsiyum idrarla atılır ancak çok fazla varsa (hiperkalsemi olarak adlandırılan bir durum) böbreklerinizin yetişmesinde sorun olabilir.Bu durumda aşağıdaki belirtiler görülür:

1-)Ağır susuzluk

2-)İdrara çıkma sıklığında artma (Pollaküri)

3-)Böbrek problemleri ve hatta böbrek yetmezliği

4-)Şiddetli kabızlık

5-)Karın ağrısı

6-)İştah kaybı

7-)Uykulu hissetmek


Böbrek Problemleri

Multipl miyelomda artan proteinlerin böbreklerinize zarar vermesi zaman alır. Erken dönemde böbrekte bir belirti oluşmazken, doktorunuzun bir kan veya idrar testi yapması böbrek hasarını ortaya çıkarabilir. 

Böbrekleriniz bozulmaya başladığında aşağıdaki belirtiler oluşabilir:

1-)Güçsüzlük

2-)Nefes darlığı

3-)Kaşıntı

4-)Bacakta şişme

Anemi

Multipl myelom anemiye neden olabilir.

Multipl miyelom, kanınızı oluşturan birçok hücreyi etkiler.Bunlardan biri de kırmızı kan hücreleri yani eritrositlerdir.

Bunun sonucunda anemi meydana gelir ve şu belirtiler oluşur:

1-)Zayıflık ve güçsüzlük

2-)Sersemlik

3-)Nefes darlığı


Lökopeni:Yeterince beyaz kan hücresinin olmaması lökopeni olarak adlandırılır.Bu durumda zatürre gibi enfeksiyonlara yakalanma olasılığınız daha yüksek olabilir.

Trombositopeni: Trombosit (pıhtılaşma hücreleri) sayısındaki düşüş trombositopeni olarak adlandırılır.Bu durum küçük sıyrıklar, kesiklerde bile ciddi kanamalara neden olabilir.

Multipl Myelom Çeşitleri



Multipl miyelomun iki ana alt tipi vardır:

Hiperdiploid Multipl Myelom: Miyelomlu hücrelerin normalden daha fazla kromozomu olduğu durumdur. Bu tip multipl miyelom, vakaların yaklaşık % 45'ini oluşturur ve genellikle daha az agresifdir.

Hiperdiploid Olmayan veya Hipodiploid Multipl Myelom: Bu tipte, miyelom hücrelerinin normalden daha az kromozomu vardır. Bu daha agresif tiptir ve hastaların yaklaşık % 40'ında görülür.

Bunların haricinde daha az görünen türler de bulunmaktadır.

1-)Hafif Zincir Miyelom


Plazma hücreleri normalde vücudu koruyan antikorları üretir.Eğer hafif zincir antikoru olarak bilinen eksik bir antikor üretirseniz, hafif zincir miyelomunuz var demektir. Miyelomlu insanların sadece% 20'sinde bu tür görülür. Bu proteinler böbreklerde toplanabilir ve zarar verebilir

2-)Soliter Plazmasitom

Plazma hücreleri kanserli hale gelip kontrolden çıktığında, genellikle bir kemikte veya başka bir dokuda plazmasitom olarak adlandırılan bir tümör oluşturabilirler. Bunlardan birine sahipseniz, buna yalnızca plazmasitom adı verilir.Ancak farklı yerlerde birden fazla varsa buna multipl miyelom denir.

Multipl Myelom Tedavisi



Multipl miyelomunuz varsa, bunun nasıl tedavi edileceği konusunda birçok seçeneğiniz olduğunu unutmayın.Doktorunuz, size uygun bir kanser tedavi planı oluşturmak için uğraşacaktır.

Multipl miyelom tedavisinin amacı tümörlerinizi küçültmek, kanserin yayılmasını durdurmak, kemiklerinizi güçlü tutmak ve daha iyi hissetmenize ve daha uzun yaşamanıza yardımcı olmaktır. 

Tedavide seçenekleri arasında ilaç, kök hücre nakli, radyasyon, plazmaferez (kan filtreleme) ve ameliyat sayılabilir.

Doktorunuzun seçtiği tedavi planı şunlara bağlı olarak değişecektir:

1-)Yaşınız

2-)Kanserinizin vücudunuzda ne kadar yayıldığı, hastalığınızın evresi

3-)Laboratuvar test sonuçları

4-)Belirtilerinizin şiddeti ve türü

5-)Yaşam tarzınız ve genel sağlığınız

1-)Multipl Miyelom İlaçları

Kanseri tedavi etmek için ilaç kullanmak kemoterapi olarak adlandırılır.

Kemoterapi ilaçları, kanser hücrelerini öldürür veya yayılmasını önler. Bazı kemoterapi ilaçları şunlardır:

1-)Bendamustine (Treanda)

2-)Siklofosfamid (Sitoksan)

3-)Doksorubisin (Adriamisin)

4-)Etoposit (VP-16)

5-)Lipozomal doksorubisin (Doksil)

6-)Melphalan (Alkeran, Evomela)

7-)Vincristine (Oncovin)

Kortikosteroidler

Kortikosteroidler diğer ilaçlara göre daha az bulantı ve kusma yapar.Yaygın olarak kullanılan steroidler şunlardır:

1-)Deksametazon

2-)Prednizon


İmmünmodülatörler

Bu ilaçlar bağışıklık sisteminizin, kanınızdaki kanser hücreleri ile savaşmasına yardımcı olur. Bazıları belirli bağışıklık hücrelerini aktive ederken, diğerleri kanser hücrelerinin büyümesini önler. Hatta miyelom hücrelerini bile öldürebilirler.

Bu ilaçlar şunlardır:


1-)Lenalidomid (Revlimid) 

2-)Pomalidomid (Pomalist)

Monoklonal Antikorlar 

Vücudunuzun bağışıklık hücrelerinin yapay versiyonları olan monoklonol antikorlar, miyelom hücreleri üzerindeki proteinler gibi belirli hedeflere saldırır. 

Bazıları diğer ilaçlarla birlikte kullanılır: Daratumumab (Darzalex), Denosumab (Xgeva), Elotuzumab (Empliciti) bunlara örnektir.

2-)Plazmaferez


Plazmaferez,multipl miyelomlu hücreleri kanınızın sıvı kısmından çıkarmanın bir yoludur. Hastalığı tedavi etmez ancak semptomlarınızı kısa bir süre için hafifletebilir. Muhtemelen aynı zamanda başka bir ilaçla da kemoterapi veya başka bir tedavi göreceksiniz.

3-)Radyasyon Tedavisi

Doktorlar bazı durumlarda kanser hücrelerini öldürmek için radyasyonu kullanabilir. Ancak bunun bazı yan etkileri olabilir:

1-)Kabarık veya soyulmuş cilt

2-)Yorgunluk

3-)Mide bulantısı

4-)İshal


4-)Kök Hücre Nakli

Kök hücre nakli vücudunuzun yeni, sağlıklı kan hücreleri üretmesine yardımcı olabilir. Sağlıklı bir donörden yeni kök hücreler alabilirsiniz. 

Ancak standart tedavide doktorunuz kendi kök hücrelerinizin bir kısmını kanınızdan toplar ve size geri verir.


Kemik iliğinizin yeni kan hücreleri üretmeye başlaması nakilden sonra 2 hafta kadar sürebilir. Bu süre zarfında hastanede kalmanız gerekebilir. Enfeksiyon riski de yüksek olacaktır, bu nedenle doktorunuz size hasta olmamanız için antibiyotik verebilir.

Kaynak

Yorum Gönder

0 Yorumlar